Tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong giải phóng mặt bằng để có thêm nhiều công trình, dự án được thi công, đưa vào sử dụng

15/03/2021

Nỗ lực để có thêm nhiều công trình, dự án đưa vào sử dụng, phục vụ nhu cầu phát triển của tỉnh và đất nước, năm 2021, UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung khơi thông nguồn lực, tháo gỡ các điểm nghẽn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc tháo gỡ các điểm nghẽn trong công tác này chưa khi nào là dễ dàng đối với các địa phương.

Là trung tâm chính trị, kinh tế của tỉnh, những năm qua, thành phố Vĩnh Yên đã thực hiện nhiệm vụ bồi thường giải phóng mặt bằng cho hàng trăm dự án, công trình, trong đó có nhiều dự án, công trình trọng điểm của tỉnh. Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, Thành ủy Vĩnh Yên đã thành lập ban chỉ đạo, tổ giúp việc chỉ đạo công tác cưỡng chế giải phóng mặt bằng và bảo vệ thi công các dự án đầu tư. UBND thành phố  chỉ đạo Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng, các phòng, ban chuyên môn, UBND các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành các quy định, chế độ chính sách của nhà nước về bồi thường, giải phóng mặt bằng; đẩy nhanh tiến độ thực hiện thủ tục, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các dự án, nhất là các dự án trọng điểm, dự án lớn của tỉnh và thành phố.  

Theo thống kê của Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng thành phố, năm 2020, Vĩnh Yên thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 43 dự án, tổng diện tích thu hồi 599,47ha, trong đó có 28 dự án chuyển tiếp, 15 dự án mới. Để tạo sự đồng thuận trong dân, thành phố tổ chức 87 hội nghị tuyên truyền, làm việc với các hộ dân về chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ tái định cư; 13 hội nghị giải quyết tồn tại vướng mắc các dự án. Tuy nhiên, đến hết năm 2020, thành phố mới hoàn thành việc bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 4 dự án, gồm: Trung tâm Văn hóa thể thao phường Hội Hợp; Dự án đường Vành đai 2 thành phố Vĩnh Yên, đoạn từ đường Tôn Đức Thắng đến QL2B; khu tái định cư đường song song đường sắt tuyến phía Nam tại phường Đồng Tâm; dự án mở rộng khu công nghiệp Khai Quang tại phường Khai Quang.

Bà Lê Học Hải, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố cho biết: Năm 2020, ngoài 17 dự án do UBND thành phố làm chủ đầu tư, Vĩnh Yên còn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng cho 3 dự án lớn của tỉnh do Sở Xây dựng làm chủ đầu tư; 3 dự án do Ban Quản lý dự án sử dụng vốn vay nước ngoài làm chủ đầu tư, 2 dự án do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông làm chủ đầu tư. Nhìn chung, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án rất khó khăn, phức tạp và không đạt kế hoạch đề ra, chẳng hạn như dự án đường Vành đai 2 thành phố Vĩnh Yên, đoạn QL2B đến QL2C, chiều dài 3,86km, tổng vốn đầu tư 199,729 tỷ đồng. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành đưa vào sử dụng trong năm 2020, tuy nhiên đến nay, UBND thành phố mới bàn giao cho chủ đầu tư mặt bằng 3,48km/3,86km. Nguyên nhân do tại đoạn tuyến qua Lữ đoàn 204, chiều dài 0,24km đã có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ nhưng Lữ đoàn 204 chưa nhận bồi thường và đề nghị cấp bù diện tích mở rộng. Tại đoạn tuyến qua xã Thanh Vân, huyện Tam Dương cũng chưa giải phóng được mặt bằng do liên quan đến 12 hộ dân phải thu hồi đất ở.

Đối với dự án đường Vành đai 2, thành phố Vĩnh Yên, đoạn từ QL2 đến đường Tôn Đức Thắng, dù thời gian triển khai dự án theo hợp đồng đã hết nhưng đến ngày 18/1/2021, Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng thành phố mới giải phóng, bàn giao được 1,44km/1,93km mặt bằng cho chủ đầu tư. Cụ thể, đoạn tuyến qua địa phận phường Khai Quang còn 11 hộ dân khu Minh Quyết chưa đồng ý với phương án bồi thường. Tại đoạn qua xã Quất Lưu, huyện Bình Xuyên có 4 hộ không chấp hành quyết định thu hồi đất phải thực hiện cưỡng chế; 4 hộ căng dây cản trở thi công với lý do đơn giá bồi thường thấp.

Theo bà Hải, nguyên dân khiến tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng các dự án ở thành phố chậm là do ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao, diện tích đất nông nghiệp còn lại ít và người dân khó khăn trong chuyển đổi nghề nghiệp sau nhường đất. Còn nhiều người dân thắc mắc, chưa đồng tình với việc bồi thường đất đai là do giá đất quy định hiện nay thấp so với giá thị trường. Trong khi trên thị trường, mỗi mét vuông đất đã tính tiền triệu, thậm chí là hàng chục triệu đồng thì giá nhà nước quy định chỉ ở mức vài chục nghìn, cao nhất là vài trăm nghìn đồng/m2.  

Năm 2021, Vĩnh Yên thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 44 dự án, gồm 29 dự án chuyển tiếp, 15 dự án mới. Để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng mặt bằng cho 10 dự án trở lên, thành phố đang tiếp tục huy động sự vào cuộc của tất cả các ban, ngành, địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân. Đồng thời, tiếp tục rà soát, thu thập, củng cố hồ sơ, trình tự, thủ tục; xây dựng các phương án bồi thường, cưỡng chế và sẽ tổ chức cưỡng chế đối với dự án, khu vực, người dân cố tình cản trở.

Cũng là địa phương có diện tích đất cần thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng nhiều nhất tỉnh, thời gian qua, huyện Bình Xuyên đã triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cho công tác này nhưng kết quả đạt được chưa cao. Thậm chí có nhiều dự án kéo dài nhiều năm chưa thi công xong hoặc chưa triển khai được do vướng mặt bằng.

Theo báo cáo của Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Bình Xuyên, năm 2020, địa phương thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng cho 60 dự án, tổng diện tích đất cần thu hồi, giải phóng là 324,73 ha. Thế nhưng đến đầu tháng 1/2021, Bình Xuyên chỉ thu hồi, giải phóng được 146,14ha, đặc biệt, tiến độ bồi thường giải phóng mặt một số dự án lớn cũng chậm.

Cụ thể, tại Dự án nhà máy xử lý rác thải tập trung tại xã Trung Mỹ, tổng diện tích 29,0663ha, thực hiện Quyết định số 2378, ngày 15/10/2018 của UBND tỉnh về việc giao UBND huyện Bình Xuyên làm chủ đầu tư thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án này, UBND huyện đã chỉ đạo các ban, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, thực hiện đúng các bước theo luật định nhưng đến nay, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng mới chỉ tiến hành kê khai, kiểm đếm được 11,5 ha của hộ gia đình ông Trương Xuân Đang, thôn Trung Mầu. Phần diện tích còn lại chưa thực hiện được việc kê khai, kiểm đếm. Nguyên nhân là do một số hộ dân trên địa bàn xã Trung Mỹ, thị trấn Bá Hiến (Bình Xuyên) và xã Minh Quang (Tam Đảo) không đồng thuận, phản đối việc xây dựng Nhà máy xử lý rác thải tập trung vì lo ngại ảnh hưởng đến môi trường, nguồn nước sinh hoạt và đời sống.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Bình Xuyên cho biết, năm 2021, địa phương thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng cho 22 dự án, diện tích 280 ha, trong đó có 3 dự án trọng điểm của tỉnh. Đây là nhiệm vụ hết sức khó khăn, bởi diện quỹ đất dần thu hẹp, hầu hết các hộ dân thuộc diện thu hồi không đồng tình với đơn giá bồi thường hiện nay. Nhiều hộ gia đình đổi diện tích đất nông nghiệp, thầu khoán không có hồ sơ địa chính, không có hợp đồng thầu khoán hay một số hộ gia đình làm trang trại tự phát không có chủ trương, chính sách của các cấp có thẩm quyền. Bên cạnh đó, một số xã, thị trấn còn để xảy ra tình trạng tái lấn chiếm đất đã giải phóng hoặc tự ý xây dựng các công trình trên đất sau khi có thông báo thu hồi khiến việc xác định tài sản trên đất khó khăn.

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện tất cả các địa phương trên địa bàn tỉnh đều gặp khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân.

Cụ thể, trong năm 2020, toàn tỉnh thực hiện giải phóng mặt bằng cho 379 dự án, công trình, trong đó có 205 dự án chuyển tiếp, 174 dự án, công trình mới với tổng diện tích cần bồi thường là 2.206ha. Xác định công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án, công trình, nhất là các dự án trọng điểm, UBND tỉnh ban hành các Quyết định số 32,35 về chính sách, đơn giá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; ban hành Quyết định số 20, ngày 29/4/2020 về việc ủy quyền quyết định giá đất cụ thể để tính tiền bồi thường khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn các huyện, thành phố; cho chuyển nhiệm vụ giải phóng mặt bằng từ Ban bồi thường giải phóng mặt và phát triển quỹ đất tỉnh về cấp huyện. Chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hướng dẫn các địa phương lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm làm căn cứ thực hiện thủ tục thu hồi, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất theo quy định. Đồng thời, ban hành 17 quyết định cưỡng chế kiểm đếm, 43 quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất và tổ chức cưỡng chế 30 trường hợp, đã tạo được những hiệu ứng tích cực trong tuyên truyền để người dân chấp hành các quy định thu hồi đất của tỉnh.  

Tuy nhiên, cả năm qua, toàn tỉnh mới bồi thường, giải phóng mặt bằng được 594ha/928ha, đạt 64% kế hoạch năm 2020 và đạt 55,74% so với tổng diện tích cần bồi thường.

Tại kỳ họp thứ 21 diễn ra chiều 5/3/2021, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết về ban hành một số biện pháp đặc thù bảo đảm việc thực hiện thu hồi đất, giải phóng mặt bằng kịp thời, đúng tiến độ đối với các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2021-2026. Theo đó, ngoài các cơ chế, chính sách của Nhà nước, tỉnh sẽ hỗ trợ thêm 1 tỷ đồng/dự án hoàn thành đối với lực lượng công an; các đối tượng khác hỗ trợ không quá 500 triệu đồng/dự án hoàn thành. Đây được coi là giải pháp quan trọng góp phần thúc đẩy công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa của tỉnh.

 

Theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường, nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là do nhiều cơ chế chính sách của Nhà nước về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn thay đổi; một số nội dung quy định của pháp luật chưa rõ ràng. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân có đất bị thu hồi không đồng ý về mức bồi thường, hỗ trợ theo quy định hiện hành bởi trên thực tế, tồn tại 2 cơ chế giá đất do nhà thầu tự thỏa thuận và Nhà nước thu hồi, gây ra chênh lệch lớn. Kinh phí tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng thấp. Việc giới thiệu địa điểm quy hoạch các khu tái định cư còn chưa sát với tình hình thực tế tại địa phương bị thu hồi đất. Trong khi đó, việc đầu tư xây dựng các khu tái định cư, giao đất tái định cư còn bị chậm tiến độ và thường được triển khai sau công tác giải phóng mặt bằng. Đặc biệt, theo quy định, từ ngày 01/7/2014, hộ gia đình, cá nhân không được hưởng chính sách đất dịch vụ nên nhiều hộ dân bị thu hồi đất đã so sánh với chính sách bồi thường trước đó và không đồng ý với phương án bồi thường, hỗ trợ theo chính sách mới.

Để đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện các công trình, dự án, nhất là các dự án trọng điểm, UBND tỉnh sẽ xây dựng kế hoạch giải phóng mặt bằng cụ thể, chi tiết cho từng năm, từng dự án, công trình. Tăng cường chỉ đạo các sở, ngành, ngành, địa phương  thực hiện việc lập quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh; chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hướng dẫn các địa phương lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; lập kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện làm căn cứ thực hiện các thủ tục thu hồi, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất theo quy định. Cùng với đó, sửa đổi, bổ sung Quyết định số 35, 32 theo hướng bảo đảm cao nhất các quyền lợi của người có đất bị thu hồi đất. Tăng cường kiểm tra, giám sát UBND cấp huyện trong việc thực hiện trách nhiệm theo quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Chỉ đạo các chủ đầu tư, UBND các huyện, thành phố đẩy nhanh tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng, bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Hoàn thiện cơ chế tạo quỹ đất, huy động các nguồn vốn xây dựng các khu tái định tư phải bằng hoặc tốt hơn các khu dân cư dân đang ở. Bố trí giao đất, quy hoạch khu dân cư một cách kịp thời nhằm đảm bảo tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng cho các dự án.


Thanh Nga

vinhphuc.gov.vn


Các tin đã đưa ngày: